Miasto ogród

Warto zobaczyć: rezerwat „Molenda”, wille w Tuszyn – Lesie, las Tuszyński i sprawdzić w Kalinku czy Łódź może liczyć na czystą wodę

Trasa: rowerowa, długość: 40-45 km, czas: 4-5h

Rozpoczynamy na skraju osiedla przy ul. Gen. Waltera Janke. Tym razem tuż przed Syryczynem zwróćmy uwagę na znaki czerwonego szlaku. Spotykaliśmy go już kilkakrotnie a dziś będzie główną osią naszej wycieczki. Są to znaki tzw. ”Szlaku okrężnego wokół Łodzi” długości 175km a przebiegającego również przez nasz powiat. Poprowadzą nas przez Syryczyn i Prawdę w kierunku Tuszyna.  Po minięciu mostku na Dobrzynce pojawi się przed nami Las Tuszyński – pozostałość dawnych puszczańskich ostępów.

P1020074

Najbardziej atrakcyjny fragment kompleksu został objęty ochroną w rezerwacie Molenda. Spotkamy tu jodły mające w obwodzie ponad 3m i dorastające 55m. Walory okolicy dostrzegano już dawniej. Na skraju lasu wjedziemy, bowiem do osiedla letniskowego Tuszyn-Las. Jego budowę rozpoczęto w 1928r . wg projektu inż. Andrzeja Kartasińskiego opartego na idei miast-ogrodów brytyjskiego urbanisty Ebeznera Howarda (195-1928) zakładającej dużo większy niż zwykle udział zieleni miejskiej i drzewostanu na jednego mieszkańca. Warto  nadmienić, że z rosnącego tu lasu pod miejsce na nowe osiedle wykarczowano zaledwie 30% drzewostanu.

willa-tuszyn-las3

Dawną świetność Tuszyn Lasu dokumentują okazałe drewniane wille z początku XXw.

Tuszyńskie lasy były w czasie IIWŚ świadkami dramatów wojennych, co dokumentują mogiły rozsiane po lesie min. innymi ta przy leśniczówce Molenda, do której będą prowadzić mijane przez nas drogowskazy. W Tuszyn-Lesie zlokalizowano również w latach dwudziestych sanatorium dla dzieci chorych na gruźlicę będące początkiem historii dzisiejszego ośrodka sanatoryjno-szpitalnego.

Po minięciu zabudowań szpitala czerwone znaki poprowadzą nas prosto do centrum Tuszyna. Warto zwrócić tu uwagę na leżący na szczycie niewielkiego pagórka czworokątny rynek i zbudowany w pobliżu kościół parafialny z 1862r.

Tuszyn był miastem handlowym i słynął z odbywających się tu targów i jarmarków. Jego rozkwit przypadł na XIXw. gdy zjeżdżali się tu kupcy ze Śląska, Mazowsza i Wielkopolski. Za udział w Powstaniu Styczniowym 19 maja 197r mieszkańcy miasta zostali ukarani odebraniem praw miejskich – odzyskali je dopiero w 1924r. W XXw docierała tu także linia tramwajowa z Łodzi. Kolejny gwałtowny rozwój miasta przypadł na lata osiemdziesiąte a przyczyniło się niego dogodne położenie komunikacyjne.

tuszyn-głaz-reymont2

W Tuszynie spędził swoje dzieciństwo noblista Stanisław Władysław Reymont, co dokumentuje kamienny głaz z tablicą ustawiony na skwerze w centrum miejscowości.

Nazwa Tuszyn pochodzi wg legendy sięgającej czasów Władysława Jagiełły goszczącego tu często na polowaniach od zdarzenia, które miało miejsce w czasie jednego z nich. W jego czasie zaginął królewski. Długotrwałe poszukiwania uwieńczyło odnalezienie chłopca przez jednego z rycerzy, który zakrzyknąć miał „Królu – tu syn!”. Na pamiątkę zdarzenia król postanowił o założeniu w tym miejscu miasta Tusyn, które z czasem przekształciło się w dzisiejszą nazwę.

kalinko

Wciąż korzystając z czerwonych znaków opuszczamy Tuszyn. Przed dalszą częścią wycieczki możemy odpocząć na plaży nad zalewem Młynek. Po minięciu Modlicy naszą uwagę zwrócą wyrastające wśród pół zabudowania stacji uzdatniania wody dla Łodzi w Kalinku. Doprowadzana tu rurami woda z Zalewu Sulejowskiego po oczyszczeniu kierowana jest do łódzkich kranów. Mijamy Kalinko i wjeżdżamy do Rzgowa.

Zachował się tu stary układ urbanistyczny z czworokątnym rynkiem. Miasto dogodnie położone na szlakach komunikacyjnych czerpało z tego korzyści. Miało pozwolenie na sprowadzanie i handel równie cenną jak złoto solą z Wieliczki oraz prawo poboru opłat od przejeżdżających kupców. Jego rozwój zahamował jednak pożar w 1812r przyczyniający się min. do utraty w 1870r praw miejskich. Odzyskał je ponownie dopiero w 2006r. Przez wiele lat do Rzgowa docierała linia tramwajowa z pobliskiej Łodzi, o czym świadczą widoczne jeszcze szyny.

rzgow-wnetrze-koscioła

Najważniejszym zabytkiem miasta jest późnorenesansowy kościół św. Stanisława wzniesiony w 1960r. przez Kapitułę Krakowską. We wnętrzu warto zwrócić uwagę na bogato zdobione kolebkowe sklepienie, barokowe ołtarze i pochodzące z różnych okresów wyposażenie kościoła.

Z rynku kierujemy się drogą na obrzeża miejscowości w kierunku powstałych tu w latach dziewięćdziesiątych centrów handlowych będących jedną z sił napędowych sukcesu ekonomicznego okolicy. Po przekroczeniu drogi szybkiego ruchu kierujemy się Do Guzewa bu już spokojniejszymi drogami przez Prawdę powrócić do Pabianic.

Tekst: Kamil Lisiewicz (terravulpecula) , Foto E&J&KL